Blog Archives

Selektywna optymalizacja zachowania i kompensacja ubytków

Starzenie się, zwłaszcza psychiczne, wypada rozpatrywać jako proces raczej selektywny niż globalny; jest to ponadto proces podatny na działania kompensacyjne (Baltes, Baltes 1980). W miarę postępującej inwolucji organizmu działania kompensacyjne nie mogą obejmować wszystkich sfer aktywności i są coraz bardziej selektywne. Dlatego dla opisu tego procesu wymienieni autorzy posługują się terminem „selektywna optymalizacja”. Jej przejawem jest zachowywanie przez niektórych łudzi, mimo zaawansowanego wieku, wysokiej sprawności w pewnych wyspecjalizowanych dla nich dziedzinach. Mądrość jest wymieniana jako jeden z kierunków, w którym owa selektywna optymalizacja może zmierzać. Inny kierunek to np. aktywność twórcza. H.C. Lehman opublikował w roku 1953 wyniki badań wskazujące na koncentrację twórczej produktywności w większości dziedzin między 20 a 40 rokiem życia i jej spadek w dalszych latach.
Nowsze badania podważyły ten obraz, wynikły m.in. z łącznego potraktowania danych na temat twórców długowiecznych i żyjących krótko. S. Cole (1979) stwierdził u uczonych czynnych aż do emerytury brak wyraźnego spadku produktywności, i to nawet w dziedzinach uznawanych dawniej za domenę ludzi młodych, jak matematyka i fizyka. P.B. Baltes i jego współpracownicy interpretują te wyniki następująco. Starzejący się uczeni mają rezerwy rozwoju, pozwalające, mimo spadku sprawności wykonywania pewnych operacji myślowych, czynić dalsze postępy w sferze wiedzy proceduralnej i faktograficznej, stanowiącej podstawę „inteligencji pragmatycznej”. Tak więc pogarszanie się właściwości inteligencji płynnej w rozumieniu Cattella, określanej przez Baltesa i innych mianem „mechaniki inteligencji”, jest kompensowane przez jej „pragmatykę”. Ponadto starsi uczeni mają lepszy niż nowicjusze dostęp do osób, instytucji i innych środków ułatwiających publikowanie prac. Mamy tu więc do czynienia z procesem selektywnej optymalizacji połączonej z kompensacją. Proces ten ma, jak widzimy, aspekty zarówno psychologiczne, jak i społeczne (Baltes, Dittmann-Kohli, Dixon 1984).

Witam, jestem Lena i zapraszam Cię do przeczytania mojego bloga, którego tematyka oparta jest o naukę, wiedzę, edukację i tym podobne! Jeśli tylko Cię to zainteresuje, zapraszam do lektury 🙂

badania laryngologiczne

Zmiany struktury życia

Struktura życia ludzi starych bywa kontynuacją struktury wcześniejszej (np. u rolników, rzemieślników, artystów) lub zmienia się w wyniku zaprzestania pracy zawodowej. Przyczyną zmian struktury bywa też owdowienie, śmierć rodzeństwa, przyjaciół, a także spadek łatwości poruszania się i choroby, utrudniające kontakty z ludźmi. Zmiany struktury życia zależą także od typu społeczeństwa i kultury. W społeczeństwach tradycyjnych starcy cieszą się zwykle prestiżem i są aktywni jako źródło wiedzy i zbiorowego doświadczenia, a także jako strażnicy obrzędowych praktyk (Worach-Kardas 1983; Gutmann 1977; Zimmerman 1983). W społeczeństwach przemysłowych natomiast prestiż społeczny ludzi starych jest znacznie mniejszy. Wraz z odczuwanym spadkiem sił ów obniżony status jest źródłem szeregu czynników psychotraumatyzujących związanych ze starością. Czynnikiem takim może się stać przejście na emeryturę, pogorszenie się sytuacji materialnej, poczucie zależności, nieporadności i nieużyteczności dla otoczenia, opieszałe lub pobieżne traktowanie przez służbę zdrowia, postrzegane jako niechęć leczenia ludzi starych (Falicki 1985). O tym, jak odmienne znaczenie i skutki ma dla poszczególnych osób wstąpienie w finalną fazę życia, przekonują badania nad doświadczeniami związanymi z przejściem na emeryturę. Oto cztery podstawowe typy tych doświadczeń (Wapner i in. 1983): Emerytura odbierana jest przede wszystkim jako wejście w ostatnią fazę życia. Jest to smutny koniec, schodzenie w dół.

Witam, jestem Lena i zapraszam Cię do przeczytania mojego bloga, którego tematyka oparta jest o naukę, wiedzę, edukację i tym podobne! Jeśli tylko Cię to zainteresuje, zapraszam do lektury 🙂

badania laryngologiczne

Niszczenie nad odnową

Starsza inwolucja ma za przyczynę przewagę procesów katabolicznych nad anabolicznymi , w wyniku czego spada aktywność poszczególnych układów i następuje upośledzenie zdolności przystosowawczych. Inne przyczyny zmian inwolucyjnych to odkładanie się złogów (m.in. w ścianach naczyń krwionośnych) oraz uszkodzenia wynikające z oddziaływań środowiska i trybu życia. Tryb życia i rodzaj diety to czynniki częściowo zależne od podmiotu, mające wpływ na niektóre z wymienionych wyżej zmian. Atrofia oraz zmniejszona aktywność tkanek i organów prowadzi — wraz z pozostałymi przyczynami — do uwiądu starczego i śmierci. Zanim jednak dojdzie do tego stanu, większość ludzi umiera z powodu chorób, wypadków i innych przyczyn. Nasilanie się chorób z wiekiem wynika m.in. ze spadku odporności immunologicznej, będącego jednym z przejawów starzenia się. Wskazują na to m.in. badania nad zgonami w wyniku odoskrzelowego zapalenia płuc (bronchopneumonia). Haleem (1982) stwierdził na podstawie 1004 sekcji zwłok, że wśród osób zmarłych w wieku 0—15 lat zapalenie płuc było przyczyną śmierci w 2,3%, w wieku 16—64 lat — w 6%, w grupie ludzi starych między 65 a 79 rokiem życia — w 13,5%, a w grupie 80 lat i więcej — w 20,3% (w świadectwach zgonu bez autopsji wielkość ta była zawyżona do 41% wśród osób w wieku ponad 64 lata). Przy czym najwięcej zgonów na tę chorobę (37,6%) przypadało na miesiące zimowe: grudzień, styczeń, luty. Płuca, jak wiadomo, pozostają w bezpośrednim kontakcie z powietrzem, zawierającym zanieczyszczenia i drobnoustroje. Spadek odporności organizmu na czynniki chorobotwórcze w wyniku starzenia się powoduje większą podatność na zapalenie płuc i mniejszą skuteczność jego leczenia, zwłaszcza że na starość współwystępuje ono nieraz z innymi schorzeniami.

Witam, jestem Lena i zapraszam Cię do przeczytania mojego bloga, którego tematyka oparta jest o naukę, wiedzę, edukację i tym podobne! Jeśli tylko Cię to zainteresuje, zapraszam do lektury 🙂

badania

?php global $theme; ?>